Naslovna Poljoprivreda Virus smeđe naboranosti ploda paradajza: obratite pažnju, povrtari!

Virus smeđe naboranosti ploda paradajza: obratite pažnju, povrtari!

334
0

Uzgajate li paradajz? Onda bi bilo dobro da obratite pažnju na tzv. virus smeđe naboranosti. Kakav je virus u pitanju? Pa, to nam u detalj pojašnjava dipl.inž.polj. Bojana Karapandžić.

Šta je to virus smeđe naboranosti?

Ovaj izuzetno zarazan i vrlo postojan virus je prvi put identifikovan u Izraelu 2014. godine, a zatim u Jordanu 2015. godine. Nedavno je primećen i u Kini, Meksiku, Sjedinjenim Američkim Državama, kao i u nekoliko zemalja u regionu EPPO. Glavne biljke domaćini virusa su paradajz i paprika.

Virus uzrokuje smanjenje prinosa i kvaliteta plodova, naglašava Karapandžić. Budući da može prouzrokovati značajne štete u proizvodnji paradajza i predstavlja značajan fitosanitarni rizik za paradajz u zemljama u regionu EPPO, virus smeđe naboranosti ploda paradajza (Tomato Brown Rugose Fruit Virus, ToBRFV) je 2020. godine dodat na EPPO A2 karantinsku listu štetnih organizama.

Paradajz u avgustu
Paradajz u avgustu

Prenosivost ove bolesti

Prema rečima stručnjaka, virus smeđe naboranosti ploda paradajza se lako širi mehaničkim putem, kroz dodir zaraženih i zdravih biljaka, kontaminiranim alatima, obućom, odećom, rukama, kao i kroz drugu opremu koja se koristi prilikom nege useva. Takođe se može preneti i putem semena. Seme, sadnice, sveži plodovi paradajza i paprike su glavni načini unošenja virusa u nove oblasti.

Kod zaraženih biljaka paradajza, simptomi uključuju pojavu hloroze, blagi do izražen mozaik na listovima, često praćen smeđom disfunkcijom, kao i sužavanje i naboranost lisnih ivica. Osim toga, kako ističe Karapandžić, može se primetiti nekroza tkiva na stabljikama, cvetnim čašicama, peteljkama listova i plodovima, što može dovesti do smanjenja broja cvetova. Na plodovima se javljaju žute ili smeđe mrlje, pege. Zaraženi plodovi često imaju nepravilan oblik, smežurani su i ne sazrevaju pravilno.

Foto: Pixabay

Naziv virusa potiče od karakterističnih simptoma smežurane i naborane površine zaraženih plodova paradajza. Pored tipičnih simptoma smežurane površine ploda, mogu se pojaviti i mramorni simptomi, slični onima koje uzrokuje virus mozaika pepela. Na paprici se takođe primećuju promene u obliku hloroze i mozaika na listovima, deformacija lista, plodova, pojava plikova i ispupčenja na površini plodova, kao i žutih, crvenih mrlja i zelenih pruga.

Ako se virus udruži sa drugim virusom iz roda Tobamovirus, simptomi postaju još izraženiji zbog sinergističkog dejstva virusa. Identifikacija virusa se vrši uzimanjem uzoraka biljnog materijala i laboratorijskom analizom u akreditovanim laboratorijama kako bi se virus pouzdano identifikovao.

Šta raditi ako primetite simptome?

Glavna strategija u kontroli oboljenja je sprečavanje unošenja virusa kroz upotrebu zdravog sadnog materijala i sprovođenje preventivnih sanitarnih procedura. Kada virus već dospe u određeno područje, mere za kontrolu postaju ograničene, a obuhvataju uništavanje zaraženih biljaka i primenu stroge fitosanitarne regulative.

Izvor: JugPress