Naslovna Vesti Prašinska oluja u Srbiji: potencijalna opasnost, obratite pažnju

Prašinska oluja u Srbiji: potencijalna opasnost, obratite pažnju

73
0

Lokalna prašinska oluja (preciznije, njih nekoliko) se javila recentno na domaćim poljima, kao posledica nagle promene vremena. Nakon početnog vrelog perioda u aprilu, dolazak strujanja sa severozapada u Srbiju doneo je zahlađenje i snažne vetrove, te su oluje ovog tipa bile neizbežne. Snimci koji su kružili društvenim mrežama, posebno iz okoline Kule i Ruskog Krstura u Vojvodini, prikazivali su vozače na putevima iznenada obavijene oblakom prašine, što je rezultiralo naglim padom vidljivosti.

Izvor: Facebook/Anđelka Milićević

Iako su domaći mediji opisali ove scene kao „apokaliptične“, stručnjaci upućeni u ovu temu znaju da prašinske oluje u Vojvodini nisu neuobičajena pojava. Naprotiv, slični događaji su zabeleženi i prošle godine u severnom delu Vojvodine, mada nešto ranije, krajem marta. S obzirom na klimatske promene i povezane procese koji doprinose degradaciji zemljišta, prašinske oluje postaju sve učestalija pojava u ovom regionu, posebno u širem području Panonske nizije.

Ne, nije Darude-ova pesma – peščana oluja u Srbiji je stvarnost

Kao što se dogodilo i 16. aprila, prašinske oluje često prate „obične“ oluje: hladan, gust vazduh se formira u olujnim oblacima, spušta se do površine zemlje i stvara snažan vetroviti front blizu tla. Kada se ovakav fenomen pojavi na „pogrešnom“ mestu, kao što je, nažalost, zemljište u Vojvodini, podiže prašinu i postaje veoma opasan.

Image by Monika from Pixabay

Prema najnovijim istraživanjima, porast temperature i sve češće suše već su doveli do gubitka oko 10% prosečne vlažnosti u zemljištu u Srbiji, a projekcije pokazuju da će do 2050. godine udeo zemljišta koje je visoko podložno degradaciji u Srbiji porasti sa sadašnjih 14% na otprilike 30% teritorije ove zemlje.

Sušenje drveća u Srbiji: kako do toga dolazi i zašto?

Pre nego što su se dogodile prašinske oluje 16. aprila, period koji je prethodio nije obeležavala samo duža razdoblja vrućina, već i suša. Prema merenjima suše RHMZ-a, februar i mart su u većem delu Vojvodine bili pod jakim i ekstremnim sušnim uslovima, pojačanim visokim temperaturama i nedostatkom padavina.

Izvor: Facebook/Anđelka Milićević

Sušni period nastavio se i u aprilu. Pa je, na primer, tokom druge nedelje aprila bilo malo ili nimalo padavina na teritoriji cele zemlje. Suše su nekada bile retka pojava koja se dešavala jednom u deceniji na ovim područjima. A između 2011. i 2020. godine zabeleženo ih je čak pet. Drugim rečima, one su se pojavljivale gotovo svake godine.

Klimatske promene nisu jedini faktor koji je doveo do pojave prašinskih oluja. Naime, značajnu ulogu igraju i napuštena poljoprivredna zemljišta, kojih ima mnogo u Vojvodini. Prema poslednjem poljoprivrednom popisu, površina nekorišćenog poljoprivrednog zemljišta u Vojvodini porasla je za 6,3% u odnosu na 2018. godinu.

Izvor: Facebook/Kristina Samardžija Milić

Ključni korak u borbi protiv prašinskih oluja je efikasan sistem praćenja i upozoravanja. Takav jedan sistem uključuje detaljne informacije o karakteristikama i stanju lokalnog zemljišta. Kroz ovaj sistem, možemo uticati i na sadnju pokrovnih useva, poput deteline, graška, lucerke i heljde, van glavne sezone. Ovi projekti sadnje bi bili primer adaptacije i pokazatelj važnosti stručnost. Bez dotične ne bismo prepoznali prave uzroke ovog fenomena. Niti bismo, pritom, uvideli da sadnja na zemljištima pored puteva može biti faktor bezbednosti u saobraćaju.

Izvor: Poljoprivrednik